Soru:
Namazı kasden (bile isteye) terk eden kimsenin kaza yapması gerektiğini cumhur ulemâ söylemektedir.
Dört mezhep imamının bu konudaki delilleri nelerdir?
Kur’an ve Sünnette, kasden terk edilen namazların kazasına dair açık delil var mıdır?
Cevap:
Dört mezhep imamları ve cumhur ulemâ, kastî olarak terk edilen namazların da kaza edilmesi gerektiği görüşündedir. Bu hükme dair deliller şu şekilde özetlenebilir:
– Şuur dışı sebeplerle kaçırılan namazların kazasının emredilmesi
Hadis-i şeriflerde uyku, unutma gibi mazur haller sebebiyle vaktinde kılınamayan namazların, hatırlanınca veya uyanınca kaza edilmesi emredilmiştir. (Buhârî, Müslim)
Bu durumda;
“Mazeretle bırakılan namaz kaza ediliyorsa, mazeretsiz terk edilen namazın kazası evleviyetle gerekir” kaidesi uygulanır.
– «Bunun başka kefareti yoktur» hadisindeki vurgu
Şuur dışı nedenlerle namazı kaçıranlarda günah olmadığı halde, hadiste:
“Onun bundan başka kefareti yoktur.” denilmiştir.
Cumhura göre bu ifade:
•Mazeretli olan için günah yoksa kefaret yoktur,
•Mazeretsiz terk eden için ise günah vardır ve kefareti kazadır,
Şeklinde anlaşılmıştır.
– Namaz borcunun zimmette sabit olması
Namaz, her mükellefin zimmetinde borç olarak sabittir.
Bu borcun düşmesi ancak eda veya kaza ile mümkündür.
Bu genel kaideye göre; Namaz borcu da ödeninceye kadar zimmetten düşmez.
– Eda emrinin kaza için de hüküm ifade etmesi
Namazın vaktinde edası farz kılınmıştır.
Usûlcülere göre:
“Emredilen bir şey, zorunlu olarak yapılmadığında onun yerine getirilecek olan kaza da aynı emrin kapsamındadır.”
Yani emrin kendisi, eda yapılmadığı anda kaza emrine dönüşür ve borç devam eder.
