Soru:
Selâmün aleyküm hocam. Faizli muamelelere girmeden, helâl yollarla ev alabilmek için para biriktiriyorum. Bu süreçte biriken param artık hac ibadetini eda etmeme yetecek seviyeye ulaştı. Bu durumda öncelikli olarak hac ibadetimi mi yerine getirmem gerekir? Yoksa evimi aldıktan sonraya haccı ertelememde bir sakınca olur mu? Soru cümlelerim düzgün olmadıysa, düzelterek yazarsanız sevinirim. Allah sizden razı olsun.
Cevap:
Hac, İslâm’ın beş temel esasından biridir. Haccın farziyeti Kur’ân, Sünnet ve İslâm ulemasının icmâsıyla sabittir. Bir Müslümanın hacla mükellef olabilmesi için şu şartların bulunması gerekir:
•Müslüman olması,
•Akıl-bâliğ olması,
•Bedeni bakımdan hacca güç yetirebilmesi,
•Mali imkânının bulunması,
•Yola çıkmada güvenliğin sağlanması.
Bunlara ek olarak kadınların, hacca mahremsiz çıkamamaları da ayrıca şarttır.
Bu şartlardan tamamı oluştuğunda kişinin üzerine hac farz olur. Bu hususta ihtilaf yoktur.
Ancak farz olan hac ibadetinin aynı yıl içinde yerine getirilmesinin zorunlu olup olmadığı meselesinde mezhepler arasında görüş ayrılığı vardır:
•Hanefî mezhebine göre: Kişi hac ibadetine hem bedenî hem de malî açıdan güç yetirdiği anda haccı farz olur ve ilk fırsatta yerine getirmesi gerekir. Geciktirmesi tahrîmen mekruhtur; özürsüz olarak sonraki senelere bırakırsa günahkâr olur.
•Şâfiî mezhebine göre ve Hanefî mezhebinden İmam Muhammed’in görüşüne göre: Hac imkânı bulunduktan sonra hac farzdır; ancak farz olduğu yıl içinde hemen yapılması şart değildir. Sonraki yıllarda yapılmış olsa bile eda edilmiş sayılır.
Ancak kişi sonraki yıllarda hacca gidemeyecek hâle gelirse veya hacca gitmeden vefat ederse, üzerine farz olan bir ibadeti yapmadan ahirete gitmiş olur.
Bu sebeple, hacca güç yetiren bir Müslümanın geciktirmeden ilk fırsatta hac ibadetini yerine getirmesi en ihtiyatlı ve en faziletli olandır. Zira ölüm, hastalık, servet kaybı gibi engellerin ne zaman ortaya çıkacağı bilinmez.
Nitekim Peygamber Efendimiz ﷺ şöyle buyurmuştur:
“Hac yapmak isteyen kimse acele etsin; zira hasta olabilir, binitini (servetini) yitirebilir veya bir ihtiyaç ortaya çıkabilir.”
(Ahmed b. Hanbel, Müsned)
Başka bir rivayette ise:
“İmkânı olup da hacca gitmeyen kimse, Yahudi veya Hristiyan olarak ölmüş olur.”
Bu ikazlar, haccı ertelemenin büyük bir tehlike olduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak:
Evinizi faizsiz yollarla almak için para biriktirmeniz güzel bir gayrettir; ancak malınız hacca yetecek seviyeye ulaştıysa, ev alma niyeti haccı ertelemeye mazeret sayılmaz. Şartlar sizde oluşmuşsa hac ibadetini ilk fırsatta eda etmeniz gerekir.
