Soru: Akâid ilminin önemi ve gayesi nedir?
Cevap:
Akâid İlminin Önemi ve Gayesi
Akâid ilmi, fert ve toplum hayatında binanın temeli görevini görmektedir. Nasıl ki temeli sağlam olmayan binanın yükselmesi mümkün değilse, akâid ilmini bilmeyen fert ve toplumların da doğru amelleri işlemesi, yerine getirmesi mümkün değildir. Bundan dolayı bütün peygamberler, öncelikle insanları Allah’ı birlemeye ve her türlü şirk, bid’atve hurafe pisliğinden arınmış bir şekilde ibadeti yalnızca Allah’a has kılmaya çağırmıştır.
Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem, Mu’âz b. Cebel radıyallahu anhu’yu Yemen’e davetçi olarak gönderdiğinde: “Sen Ehl-i Kitap’tan bir kavme gidiyorsun; onları kendisine davet edeceğin ilk şey ‘Lâ ilâhe illallâh’ şehâdetinde bulunmaları olsun.” şeklindeki emri de bunu göstermektedir. Davete akâid ilminden başlanmalı ve üzerine amelî konular, ahlakî konular bina edilmelidir.
İmam Ebu Hanife rahimehullah da akâid ile ilgili olarak yazmış olduğu kitabına, itikadilminin önemine atfen “el-Fıkhu’l-Ekber” diyerek dikkatlerimizi çekmiştir.
Hasan Karakaya hocaefendi ise konunun önemine İslam Akâidi risalesinde şöyle dikkat çekmektedir: İtikadî konular, ilk öğrenilmesi gereken en önemli meselelerdir. Bunlar oldukça ciddi ve riskli konulardır. Bunları sabırla ve metanetle incelemek, detaylı bir şekilde tekrar tekrar okumak, iyi anlayıp inanmak, daha sonra insanlara arınık ve net bir şekilde ulaştırmak gerekmektedir. Aksi takdirde konular birbirine karıştırılır, kafalar bulandırılır, kişiler faydasız Bizans cedellerine sürüklenir, ortaya beklenmedik inanç karmaşası çıkar. Bu itibarla itikadî konulara değinen kişi, kesin ve sağlam naslara bağlı kalmalı, birbiriyle çelişir görünen nasların bağdaştırılmasını bilmeli, ifrat ve tefritten uzak olmalı, fikrî cedellerden kaçınmalı, önyargılı olmamalı ve delilsiz konuşmamalıdır. Aksi halde insaf ölçülerini kaçırabilir, taassuba sürüklenebilir; kendisi gibi düşünmeyenleri küfürle dahi itham etmeye kalkışabilir.
Günümüzde özellikle Kur’ancılar gibi bid’at ehli fırkaların tekrar canlanması, tekfir akımlarının Müslümanlar arasına sızması gibi tehlikeler yüzünden itikadî ilimler daha bir önem kazanmaktadır. Doğru bilginin olmadığı her yerde aşırı uçlar kaçınılmazdır. Dolayısıyla her Müslüman, aşırı uçların hatalarına düşmemek ve vasat yolu takip edebilmek için akâid ilimlerini iyi bir şekilde öğrenmelidir.
Akâid ilminin gayesini ise şu şekilde özetleyebiliriz:
• Bütün insanları tevhid inancı etrafında birleştirir. Vahdetin yolu, tevhidin kavranılmasından geçer.
• Fert ve toplumun imanının geçerli olmasının temelidir. Akidesi bozuk olan fert ve toplumlar ne dünyada ne de ahirette kurtuluşa eremezler.
• Müslüman, neye, niçin ve nasıl iman etmesi gerektiğini bilir.
• Müslüman’ı batıl ve bid’at ehlinin görüşlerinden korur, muhafaza eder.
