Soru:
Selamun Aleykum, iyi günler, kız tarafıyla mehir konusu konuşulurken 500 gr altın isteğinde bulunup yazacaklarını ve bunun haricinde hiç bir şey yazmayacaklarını söylediler. Ayrıca mehrin verilmesi hususunda bir tarih ve süre belirtmediler. Sormak istediğim; düğünde geline takılan takıları misal 150 gr mehir olarak görüp,geline 150 gr’ını verdim desem 500 gr’ın içine dahil olur mu yani 350 gr kalmış olur mu? Ayrıca erkeğin ölümü durumunda eğer ki malı ve mülkü yoksa eşine mehir hususunda bir şey bırakamayacağı için kul hakkıyla ölmüş olur mu? Hanımın ölümünde varisleri olarak mehir çocuklarına mı düşer. Bilgilendirirseniz çok sevinirim.
Cevap:
Aleykum selam ve rahmetullahi ve berekatuh;
Bu meselede asıl olan örfe bakılmasıdır. Hanefi mezhebinde açıkça ifade edildiği üzere şer-i bir nassa muhalefet etmediği müddetçe örf muhakkemdir.(Mecelle 36.kaide) Bu kaidenin gereği olarak yaşamış olduğumuz toplumda ise takılan zinetler kime takılmış ise o kimseye aittir. Kadına takılan altın vs zinetler kadının hükmü konumundadır. Ancak damadın anne ve babasının düğünde geline takmış oldukları altın vs örfen mehir yerine sayılıyorsa bu takılar mehir olarak değerlendirilir. Ve yine kitaplarımıza şu ibare yer almaktadır: “Hediyeler eşlerden hangisine verilmiş ise ona ait olur. Kimin adına getirildiği bilinmemesi hâlinde, mümkünse getirenlerden sorulur ve onların sözüne göre hareket edilir. Bunun mümkün olmaması hâlinde bulunulan yerin örf ve âdeti esas alınır. Fetava’l Hindiyye (4/382-383) Yaşamış olduğumuz toplumda görebildiğimiz kadarıyla nişanda takılan altın, para vs eşyalar kadına, düğünde ise takılan altın,para vs eşyalar erkeğe ait olarak görülmektedir.Erkeğin ölümü durumunda geriye bıraktığı maldan kadının mehri verilir. Bu şekilde adam kul hakkına girmiş olmaz. Ancak mirasından kadının mehri verilmezse adam kul hakkına girmiş olur. Hanımın ölümü durumunda ise kocanın vereceği mehir diğer mallarda olduğu gibi kadının mirasçılarına kalır. Koca da, çocuklar da varislerden olduğu için kadının malından kendi paylarını alırlar.
