Soru:
Selamün aleyküm hocam, benim eşimin annesi vefat etti ve vefat eden kayın validemin dedesinden miras bir miktar eşime geldi ve onu bilmeden kullandı yedi onun hükmü nedir?
Böyle bir mirası kullanmaya hakkı var mıydı? Eğer yok ise onun bedelini aldığı miktardan mi ödeyecek yoksa bu günün güncel fiyatından mi ödeyecek bu tarih 2022 oldu ve miktar 3000 TL civarındaydı.
Cevap:
Aleykümselam ve rahmetullahi ve berakatuhu.
Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamd eder; Peygamberlerin Efendisi Hz. Muhammed Mustafa’ya salat ve selam ederiz.
Miras, vefat eden kimsenin malıdır ve şer‘î mirasçılara intikal eder. Eğer eşinize kayınvalidenizin dedesinden gelen pay şer‘î taksimle miras olarak intikal etmişse o mal artık eşinizindir; kullanmasında bir sakınca yoktur. Bu da eğer vefat eden kayınvalidenizin dedesinin birinci dereceden mirasçısı olmaması hâlinde mümkün olabilir. Eğer dedesinin evlatları sağ ise bu durumda miras şer’î olarak onlara intikal edecektir. Nitekim bu konuda kaidemiz şudur: Müverris (miras bırakan) öldüğünde mirasçının hayatta olması gerekir. Dede vefat ettiğinde kayınvalidenizin babası/annesi hayatta olmadığından ona ve onun çocuklarına pay düşmeyecektir.
İkinci olarak bu mal alınıp kullanıldığı takdirde gasbedilen veya haksız kullanılan nakit paralarla ilgili mislî mal olduğu için Hanefî fıkhına göre aynı miktar üzerinden ödenir; değer artışı dikkate alınmaz. Bu husus Hanefîlerin temel kaidesidir: Mislî mallarda misliyle tazmin esastır. Dolayısıyla haksız kullanım söz konusuysa 3000 TL ise 3000 TL olarak ödenmeli, güncel değer hukuken hesap edilmeyecektir. Ancak karşı tarafı mağdur ettiğinizi düşünüp ödeme yapacakken fazladan bir miktar çıkarmayı hiçbir şart olmadan gönül rızanızla vermek isterseniz bunda bir sakınca yoktur. Bununla birlikte tevbe etmeli ve hak sahibinden helallik almanız güzel olacaktır. Ancak miras bir hak üzere eşinize geçmiş idiyse zaten ödeme yapmanıza gerek olmayacaktır. Allahu alem…
