Soru:
Hanımların veya erkeklerin kendi aralarında aylık olarak düzenlediği, her ay bir kişinin gruptakilerden altın veya para aldığı “gün” (altın günü / para günü) uygulaması caiz midir?
Cevap:
Halk arasında “gün”, “altın günü”, “sıra günü” gibi isimlerle bilinen bu uygulama, fıkhî açıdan mahzurlu görülmüştür.
Bu uygulamada taraflardan biri ilk parayı/altını alıp daha sonra öder, diğerleri ise daha geç alıp daha erken öderler. Böylece zaman farkından kaynaklanan ek bir menfaat ortaya çıkar. Bu durum fıkıhta nesîe faizine (vadenin menfaat oluşturması) benzer.
Ayrıca bu işlem, “menfaat beklentisiyle borç verme” mahiyetine girmektedir ki bazı rivayetlerde bu açıkça faiz olarak nitelendirilmiştir. Nitekim:
“Borç veren kişiye menfaat sağlayan her borç verme işlemi faizdir.”
(Beyhakî, Sünen, 5/350)
Bu tür uygulamalarda ilk alan taraf zaman menfaati elde etmekte, sonraki alanlar ise zararına borç vermiş gibi olmaktadır. Taraflar arasında menfaat eşitliği bulunmadığı için muamele fıkhî açıdan sakıncalıdır.
Sonuç:
Bu tür “gün / altın günü / sıra günü” uygulamalarını caiz görmüyoruz ve yapılmasını tavsiye etmiyoruz.
