Şu an kenarda 1,5 milyon TL değerinde altınım var. Bir yandan aylık 9.500 TL TOKİ taksiti öderken bir yandan da ev kiramı ödemeye devam ediyorum. TOKİ’ye olan toplam borcum yaklaşık 2,5 milyon TL ve bu borç, altı ayda bir yapılan güncellemelerle yaklaşık 350 bin TL artıyor. Ayrıca 67 bin TL tutarında esnek hesap borcum bulunuyor.
Kenardaki altınımı, ileride TOKİ borcumu toplu bir şekilde kapatabilmek amacıyla biriktiriyorum. Evli, tek çalışan ve kiracı olduğum bu tabloda; bu kadar yüksek borcum varken zekat vermem gerekir mi? Bu durumda nasıl bir yol izlemeliyim?
Âlemlerin Rabbi olan Allah’a hamd eder; Peygamberlerin Efendisi Hz. Muhammed Mustafa’ya salât ve selam ederiz.
Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, sorunun başında zikrettiğiniz TOKİ’den ev alma meselesi alışverişte şer’an olmaması gereken bazı şartları içinde barındırdığı için sorunlu ve kaçınılması gereken muamelelerden biridir. Bundan dolayı kişi böylesine yıllarca devam ettireceği bir akde girmeden iyice araştırmalı ve ilim ehline sorup hareket etmelidir. Allah azze ve Celle hatalarımızı ve eksikliklerimizi bağışlasın.
Asıl soruya gelirsek, bir kişinin nisap miktarı malı varsa ancak bu miktardan daha fazla borcu var ise veya borcu düşüldüğünde nisap miktarı malı kalmıyorsa zekat vermeli midir? Bu kişinin zekat vermesi hususunda alimler ihtilaf etmiştir. Hanefi mezhebine göre borç ister yakın tarihli (6 ay-1 sene içinde) ister uzun vadeli olsun (5-10 sene gibi) malın değerinden düşüldüğünde mal nisap miktarı kadar kalmıyorsa zekat vermek gerekmez. (Haşiye Ibn Âbidin, 3, 211; Bedâius’ Sanâ’i, 2, 381).
Ancak Hanefilerden bir kısım alimlerin görüşüne göre, sadece vadesi gelmiş olarak birikmiş ve alacaklısı tarafından talep edilen borçlar malın kıymetinden düşülür; henüz ödeme günü gelmemiş olan borçlar düşülmez. (Bedâius’ Sanâ’i, 2, 382)
Şafii mezhebinin meşhur olan görüşüne göre ise hiçbir borç, zekata tabi olan malların hiçbirisinden düşülmez, dolayısıyla borçluluk hali zekat vermeye engel değildir. ( Muğni’l Muhtac, 2, 129)
Sonuç olarak Hanefi mezhebinin meşhur görüşüne göre zekat vermeniz gerekmez. Ancak Şafii mezhebine ve Hanefi âlimlerden bazılarına göre zekat vermeniz gerekir. Bu açıdan eğer borç vadeleri geldiğinde borcunuzu düzenli bir şekilde ödeyebiliyorsanız elinizde bulunan nisap miktarı maldan her sene zekat vermeniz ihtiyatlı olan ve zekâtın ruhuna en uygun düşendir.
Allahu â'lem.
