Soru:
Hocam, bildiğiniz üzere bir kısım ilaçların içerisinde alkol vs haram olan maddeler bulunmaktadır. Bu ilaçları kullanmak caiz midir? Birde bazı ilaç markaları yurtdışı üretimli ve boykot edilen bir firmaya ait ancak boykot olmayan ve tesir açısından muadili olan ilaç bulunmaya biliyor. Böyle bir durumda boykot olmayan ancak tesiri daha zayıf olan ilaç mı yoksa boykot ve tesiri daha kuvvetli olan ilaç mı kullanılmalıdır?
Cevap:
Alemlerin Rabbi olan Allah’a hamd eder; Peygamberlerin Efendisi Hz. Muhammed Mustafa’ya salât ve selâm ederiz.
Fıkhi açıdan haram olan bir şeyle tedavi olmak alimlerimiz arasında ihtilaflı konulardandır.
İmam Ebu Hanife ve Hanbeli mezhebinin alimleri mutlak olarak bunun caiz olmadığı görüşünü benimsemişlerdir.
Ancak Hanefi mezhebinden İmam Ebu Yusuf, Şafiî ve Maliki alimlerinden bir çoğu bir takım şartlarla haram olan bir şeyle tedavi olmayı caiz görmüşlerdir. Son dönemde alimlerin cumhuru da bu görüşü fetvaya esas olarak kabul etmiştir. Dolayısıyla haram olan bir maddenin zannı galib ile tedavide etkili olması ve helal olan bir muadilinin bulunmaması durumunda zarureten haram maddeyle tedavi caizdir. Fetvaya esas alınan bu görüşe göre ilacın vücudun içine iğneyle, oral olarak ya da emilme yoluyla alınmasında fark yoktur.
Yine bu ihtilaf alkolün ilaç içerisinde mahiyetini koruması durumunda söz konusudur. Şayet alkolün mahiyetini tamamen kaybettiği/ değiştirdiği sabit olursa bu durumda kullanılması alimlerinin cumhuruna göre caiz olur. Bu işin fıkhi boyutu.
İkinci soruya gelince, kanaatimizce bu husus işinde mahir, dini hassasiyeti bulunan ve güvenilir doktorun içtihadına bırakılmalıdır. Zira bir tarafta İslam düşmanlarını güçlendirmemek için boykotun gerekliliğine riayet etmek söz konusu iken diğer taraftan hastanın tedavi hakkı ve maslahatının korunması zarureti söz konusudur. Bu ikisi arasında tercihte bulunmak veya bu ikisinden birini diğerine öncelemek hassas bir mesele olup güvenilir tabibin sorumluluğuna bırakılmalıdır. Örneğin boykot edilmesi geren bir ilaç daha etkili olması halinde boykot listesinde bulunmayan ilacın daha az etkili fakat zararsız olması durumunda doktor tercihte bulunabilir. Ancak boykot listesinde bulunmayan ilacın tedaviyi tam gerçekleştirememesi ya da fazladan zararlarının bulunması durumunda boykot listesinde bulunsa bile etkili ilacın kullanılması gerekir. Çünkü bizim kanaatimize göre boykotun asli bir hüküm olmayıp, süreçle ilgili arizi bir hüküm olması sebebiyle hastanın hakkının korunması öncelikli olmalıdır. Allahu alem.
